"Әділ және сотсыз сот - демократиялық және құқықтық мемлекеттің маңызды іргетасы. Егеменді Қазақстанның негізгі жетістіктерінің бірі - соттар мен судьялардың ресми ғана емес, сонымен бірге нақты тәуелсіздік алу" - Н. А. Назарбаев
  •                                                   Құрметті әріптестер!

     

    Біз адами құндылықтардың, ізгілік пен мейірімділіктің, адалдықтың, әділдіктің, жақындарға деген қамқорлықтың және кең пейілділіктің символы болып табылатын Құрбан айт мерекесін жарқын сезіммен қарсы аламыз.

    Биылғы Құрбан айт мейрамы қиын және шиеленісті уақытпен тұспа-тұс келіп отыр. Әр адамның өмір жолында күрделі сынақтар туындауы мүмкін, бірақ қазіргі ахуал денсаулық пен адамгершілікке еш нәрсе тең келмейтінін көрсетті. Алла Тағалла бізді ең қарапайым және мәңгілік құндылықтарға – баға жетпес сый болып табылатын өмірді бағалай білуге, аз нәрсеге қанағат етуге, шыдамдылық пен төзімділікке, рухани тазалыққа, игі істер мен жанашырлыққа шақырып, күнделікті өмірдің қарбаласында  қасиетті Құранның: «Адамзаттың әрекетіне қарай берекет болатынын» ұқтырды.

    Осы жарқын мерекені қарсы ала отырып, біздің барлық таза ойларымыз, игі істеріміз бен шынайы ұстанымдарымыз біз үшін және біз өмір сүріп жатқан қоғамның игілікгіне қызмет етеді деп үміттенеміз. Бізге қымбат адамдардың бәрі аман болып, жүректері имандылыққа толы болсын!

    Құрбан айтта азаматтар көптен күткен қуанышқа қол жеткізіп, жүрегіміз жылылыққа, махаббат пен мейірімге толып, ертеңгі күнге деген рухымыз бен сенімімізді нығайтсын!

    Қасиетті де ұлық Құрбан айт мейрамы құтты болсын!

     

     

    Сәкен Абдулла

    Қазақстан Республикасы

    Судьялар одағының төрағасы

  • Грузия жеріндегі кездесулер

     

    Судьялар одағы Орталық Кеңесінің 2021-2024 жылдарға арналған кешенді жоспары шеңберінде, ҚР Судьяларының VIII съезінде қойылған міндеттерді іске асыру барысында халықаралық ынтымақтастықты кеңейтуге және шетелдік әріптестермен тәжірибе алмасуға ҚР Судьялар одағының төрағасы Сәкен Абдолла және Алматы қаласы Мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының төрағасы Бақытбек Бегалиев шілде айының басында Тбилиси қаласына (Грузия) жұмыс сапарымен барды.

    Сапар барысында сот төрелігін іске асыруға, сот қоғамдастығы органдарының жұмысына, сот жүйелері қызметіндегі ерекшеліктер мен жаңа трендтерге қатысты кең ауқымды мәселелер талқыланды.

    Әкімшілік әділет, біздің құқықтық жүйеміз үшін мүлдем жаңа және перспективалы институт болып табылады және оның жұмыс істеу тәжірибесімен таныстыруға ерекше назар аударылды. Бұл туралы Грузия Жоғарғы Сотының судьясы, әкімшілік әділет (Грузия оны 1999 жылы посткеңестік кеңістіктегі елдер арасында алғашқылардың бірі болып енгізді) әзірлеушілерінің бірі Нугзар Ширтадземен кездесуде айтылды.

    Грузия Жоғарғы Сотының құрылымында азаматтық, қылмыстық және әкімшілік істер бойынша үш палата бар. Грузия Жоғарғы Сотының Төрағасы әкімшілік істер жөніндегі палатаның төрағасы болып табылады. Бізден айырмашылығы, Жоғарғы Cотта әкімшілік құқық бұзушылық бойынша істер қаралмайды, олар түпкілікті шешімін апелляциялық сатыдан табады.

    Грузия Жоғарғы Сотында үлкен палата жұмыс істейді - оның құрамында барлық Палаталардың төрағалары мен Жоғарғы Соттың Төрағасы бар. Үлкен палатаға қандай да бір нақты істі осы органда қарауға шығаруға бастамашы болған судьялар да қатысады. Бұл Грузияның сот ісін жүргізудің қалыптасқан бірыңғай практикасына қайшы келетін істерге ғана қатысты.

    Біздің екі елдің әкімшілік ісін жүргізуді салыстыру ортақ белгілер мен белгілі бір ерекшеліктің, тиісінше, артықшылықтар мен кемшіліктердің барын көрсетеді. Мәселен, Грузия судьяларының айтуынша, соттылыққа және істерді азаматтық немесе әкімшілік сот ісін жүргізуге байланысты көптеген даулар туындайды. Істің соттылығы туралы дауды біздің заңдарымызға қарағанда апелляциялық саты немесе судья жеке өзі емес, Жоғарғы Соттың әкімшілік палатасының алқалы құрамы шешеді.

    Біздің сот жүйесінің сөзсіз артықшылығы – бірінші сатыдағы мамандандырылған әкімшілік соттарды құру деп санауға болады, ал Грузияда ондай соттар жоқ, осы позицияларға аудандық және қалалық соттарда әкімшілік істерді қарауға мамандандырылған судьялар тағайындалған.

    Болашақта істердің соттылығы бойынша даулар бізде де туындауы мүмкін, өйткені Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 102-бабының 2 – тармағында әкімшілік сот ісін жүргізудің әкімшілік актіге немесе іс-әрекетке дау айту бойынша ғана емес, сондай-ақ жария-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар бойынша соттылығы көзделген, - деп атап өтті Сәкен Жүсіпахметұлы. – Бізде мұндай даулар көп.

    Тағы бір ерекшелігі, егер бізде бірыңғай Әкімшілік кодекс болса, Грузияда екі бөлек кодекс бар: Әкімшілік-процессуалдық және Жалпы әкімшілік. Шетелдік әріптестер Әкімшілік әділет енгізілгеннен кейін Грузияда әкімшілік істердің саны экспоненциалды түрде өсіп келе жатқанын атап өтті. Қанағаттандырылған талаптардың өсуі де байқалады: егер 2012 жылы билік органдарына қарсы қанағаттандырылған талаптардың саны 41% - ға жетсе, 2019 және 2020 жылдары олардың саны тиісінше 68% - ды және 64% - ды құрады.

    Грузия судьялар қауымдастығының төрағасы, Тбилиси апелляциялық сотының судьясы Леван Мурусидземен кездесуде судьялар қоғамдастығының өзін-өзі басқару органы қызметінің түрлі аспектілері, оның ішінде судьялардың тәуелсіздігіне кепілдік беру, оларды құқықтық және әлеуметтік қорғау мәселелері талқыланды.

    Барлық маңызды мәселелерді шешу үшін Грузия судьялар қауымдастығы судьялар конференциясын өткізеді, онда судьялар Жоғары Әділет Кеңесінің құрамына, тәртіптік және біліктілік палаталарына ұсынылып, сайланады.

    Грузиядағы сот жүйесінің негізгі органы Жоғары Әділет Кеңесі (бұдан әрі – ЖӘК) болып табылады, ол 15 мүшеден, оның ішінде конференцияда сайланған 8 судьядан, Жоғарғы Сот төрағасынан, 4 Парламент өкілдерінен, 1 Президент өкілі және хатшыдан тұрады. Судьялар корпусының өкілдері, яғни 15-тің 9-ы осы Кеңесте көпшілікті құрайды. Жоғары Әділет Кеңесінің төрағасын оның мүшелерінің өздері сайлайды.

    Жоғары Әділет Кеңесі Жоғарғы Соттың судьялары мен палаталары төрағаларынан басқа барлық судьяларды, соттар мен алқалардың төрағаларын тағайындайды, оларды Қазақстандағыдай ЖӘК-ның ұсынысы бойынша Парламент сайлайды.

    Грузия Жоғарғы Сотының төрағасы, бізден айырмашылығы, 10 жылға сайланады. Қазіргі уақытта бұл лауазымды Нино Кадагидзе атқарады. Соттардың және алқалардың қалған төрағалары тағайындалып, 5 жылға сайланады.

    Атап өтетін ерекшелікдің бірі: егер әкімшілік істер бойынша апелляциялық алқалар бізде әр облыста құрылған болса, Грузияда тек екі апелляциялық сот жұмыс істейді – Тбилиси мен Кутаисиде. Бұл ретте апелляциялық соттар нақты және құқықтық мәселелерді талқыласа, кассациялық сот – тек құқықтық мәселелерді талқылайды.

    Батуми қалалық сотының судьялары мен төрағасы Давид Мамисашвилимен кездесуде де сындарлы диалог өтті. Жоғарыда айтылғандай, Грузияда бірінші сатыдағы мамандандырылған әкімшілік соттардың болмауына байланысты бұл функциялар азаматтық және әкімшілік істерге мамандандырылған судьяларға жүктелген. Атап айтқанда, бізден айырмашылығы, Грузиялық сотта өте үлкен аппарат бар – әр судьяның хатшысы, көмекшісі, сот орындаушысы және екі судьяға бір кеңсе қызметкері бар. Техникалық қызметкерлерден басқа аппарат қызметкерлерін қалалық және аудандық соттың төрағасы тағайындайды.

    Грузиялық әріптестерімен кездесуде С. Ж. Абдолла 2021 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда Әкімшілік әділет енгізілгенін, оның құрылуы еліміздің сот жүйесі тарихындағы жаңа параққа айналғанын және ел Президенті Қ.Тоқаевтың жіті назарында екенін айтты. Жоғарғы Сот бастамашылық еткен және соттардың тәуелсіздігін нығайтуға бағытталған еліміздің сот жүйесін жаңғырту мәселелері, сондай – ақ судьялар қауымдастығының өзін-өзі басқару органы - ҚР Судьялар одағы қызметінің аспектілері қозғалды.

    Грузия тарапына жылы қабылдағаны және қазақстандық әріптестерімен өзара қарым-қатынасқа назар аударғаны үшін ризашылығын білдіре отырып, Сәкен Жүсіпахметұлы мұндай кездесулер сот төрелігін іске асыру сапасын арттыру бойынша үздік тәжірибені алуға, сот жүйесі, жоспарлар мен басымдықтар туралы маңызды және шынайы ақпаратпен бөлісуге мүмкіндік беретінін атап өтті.

    Шетелдік әріптестер қазақстандық сот жүйесінің сот төрелігін іске асырудың халықаралық стандарттарына бейімділігін, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін толыққанды қорғауға және тұтастай алғанда құқықтық демократиялық мемлекет құруға бағытталған болып жатқан өзгерістердің ашықтығы мен серпінін қолдайтындықтарын білдірді.

  • «Қазақстан Республикасының Судьялық әдеп кодексін одан әрі жетілдіру»

     

    2021 жылы 28 маусымда Бурабай аудандық сотында Қазақстан Республикасы Судьялар одағының Американдық заңгерлер қауымдастығының Қазақстандағы құқық үстемдігі бастамасы (ABA ROLI) өкілдігімен бірлесе ұйымдастырған аталған тақырыпқа арналған халықаралық семинар өтті.

    Семинарға халықаралық сарапшылар – Солтүстік Каролина (АҚШ) сот стандарттары жөніндегі комиссиясының атқарушы директоры - Кэролин А.Дюбэй ханым және отставкадағы судья, Нидерланды судьялар этикасы кодексінің авторларының бірі Маартен Стинбик мырза, Қазақстан тарапынан - Судьялар одағының орталық кеңесінің мүшелері, филиалдардың судья әдебі жөніндегі Комиссияларының төрағалары, Ақмола облысы ардагерлер кеңесінің төрағасы Мейрам Гибадилов, сондай-ақ Америкалық заңгерлер қауымдастығының Қазақстандағы өкілдігінің басшысы Шолпан Ташмухамбетова қатысты.

    Семинардың ашылуында сөйлеген сөзінде Қазақстан Республикасы Судьялар одағының төрағасы Сәкен Абдолла ABA ROLI американдық өкілдігінің шетелдік әріптестері мен серіктестеріне судьялар корпусындағы этикалық нормаларды жетілдіру мәселелерін бірлесіп талқылауға, қазіргі халықаралық стандарттар мен тәжірибені зерделеуге және отандық тәжірибені талдауға мүмкіндік бергені үшін алғысын білдірді.

    2021 жылдың тамызында ҚР Судьялар одағы мен Америкалық заңгерлер қауымдастығы өкілдігінің ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қойылғанына 9 жыл толады. Меморандумның міндеттері - Қазақстанда құқық үстемдігін ілгерілетуге жәрдемдесу, өзекті заңнама мен халықаралық құқық нормалары шеңберінде судьялардың кәсіби біліктілігін арттыру мақсатында сот төрелігін іске асыру, сот-құқықтық реформаны іске асыру мәселелері бойынша іс-шараларды ұйымдастыру.

    Қазақстан Республикасының Судьялық әдеп кодексін жетілдіруге деген қызығушылық кездейсоқ емес. Сот жүйесінің бейнесі көбінесе Фемида қызметшісінің моральдық бейнесіне байланысты. 1996 жылы судьялардың 1 съезінде судьялар елде бірінші болып Этикалық кодексті қабылдады, ол іс жүзінде судьялар үшін нормативтік акт болып табылады, олар сот төрелігін тиісінше іске асыру үшін оған бағынуға және оның ережелерін ұстануға тиіс екендігін, сонымен қатар Кодекске судьялардың 7 съезінде енгізілген түзетулері туралы Судьялар одағының төрағасы Сәкен Жүсіпахметұлы өз сөзінде атап өтті.

    Базалық кодекс қабылданған уақыттан бастап сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі туралы заңнамаға өзгерістер енгізілгені атап өтілді. Қоғам бүгінде сот жүйесіне де, оның өкілдері – судьяларға да одан да жоғары талаптар қойып отыр. Реформалардың серпінді барысы аясында судьялардың кәсіби деңгейін үнемі арттыру, олардың сот төрелігін жүзеге асырудағы жауапкершілігі, этикалық нормалар мен ережелерді сақтау қажеттілігі туындайды. ҚР Судьяларының өткен 8-съезінде бұл міндеттерді Мемлекет Басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев та басым деп атады.

    Семинар осы өзекті мәселелерді алдыңғы қатарлы шетелдік тәжірибе негізінде шешудің жаңа тәсілдерін белгілеуге, тәжірибе мен тәжірибе алмасуға мүмкіндік берді.

    Талқылау халықаралық стандарттар мен судья әдебі практикасынан, сондай-ақ судьялар корпусындағы этикалық нормаларды жетілдіру жолдарынан басталды, бұл мәселелерді М.Стинбик өз баяндамаларында жария етті. Судьялар одағы Орталық Кеңесінің мүшесі және ҚР Әскери сотының судьясы Шыңғыс Майшыбаев судья әдебі жөніндегі Комиссиялардың материалдарды экстерриториялық қарауының ерекшеліктеріне тоқталды. Ал Павлодар облыстық сотының судьясы Марат Рымбаев, Атырау облыстық сотының судьясы Сағат Хасан, Алматы қалалық сотының судьясы Лұқмат Мерекенов, сондай-ақ Орталық Кеңестің мүшесі Алма Есімова мен Қостанай филиалының Комиссия төрайымы Гүлманат Артықбаева талқыланып отырған мәселе бойынша сындарлы ұсыныстар енгізді.

    Семинар қорытындысы бойынша Судьялар одағының мүшелері Судьялар одағы филиалының Судья әдебі жөніндегі Комиссиясы туралы ережеге өзгерістер енгізу қажеттігі туралы қорытындыға келді.

    Кэролин А.Дюбэй ханым семинарда Судья әдебі және Қазақстан Әдеп кодексін қайта қарау саласында техникалық көмек көрсету бойынша атқарылған талдау жұмысының нәтижелерін ұсынды.

    Зерттеу американдық заңгерлер қауымдастығының (ABA ROLI) қолдауымен жүзеге асырылды. Жоба қазақстандық сот жүйесінің адалдығына, Тәуелсіздігіне және әділдігіне қоғамның сенімін қамтамасыз ету үшін судьялардың кәсіби қызметі мен жеке қасиеттеріне арналған нақты ережелерді қосу арқылы ҚР Кодексін неғұрлым анық енгізуге болатын салаларға қатысты ҚР Кодексін бағалауға бағытталған.

    Семинарда өрбіген Дискуссия Судья әдебі кодексінің толықтырулар мен нақтылауларды талап ететін жекелеген аспектілерін егжей-тегжейлі белгілеуге және назар аударуға мүмкіндік берді.

  • Кәсіби мерекелеріңізбен, құрметті журналистер!

    Қазақстан Республикасы Судьялар одағының атынан журналистерді кәсіби мерекесі – бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлері күнімен құттықтаймыз!

    Бүгінгі таңда сот жүйесінің барынша ақпараттық ашықтығы кезеңінде газет беттерінде және телеарналар эфирлерінде сот-құқықтық реформа барысында туындайтын кезеңдер, жетістіктер мен өзекті мәселелер жарияланады. Журналистердің назарында судьялардың тәуелсіздігін, ашықтықты, сот төрелігінің ашықтығы мен қол жетімділігін қамтамасыз ету, сонымен қатар жаңа ақпараттық технологияларды енгізу бойынша жүргізіліп жатқан ауқымды әрі көпжоспарлы жұмыстар жатыр.

    БАҚ-та жұмыс істеу - бұл шығармашылық дарындылықты, жан-жақты білімді, кәсіби тәжірибені, қажырлылық пен құзыреттілікті талап ететін қиын еңбек екенін білеміз. Бұны құқықтық тақырыптың өзі міндеттеп, әуесқойлық көзқарасты болдырмайтын ерекше сала. Осы күрделі тақырыптарға объективті түрде жазу үшін журналист заң шығару және құқық қорғау саласының ерекшеліктерін білуі қажет. Шыншылдық пен объективтілік журналистің жеке ұстанымы және оның қоғам алдындағы жауапкершілігі – бұл журналистиканың мызғымас принциптері. Жақсы және кең ауқымда ойлайтын журналист "Дана тауар" деп бекер айтылмаған. Білікті журналистті дайыну үшін жылдар мен қажырлы еңбек қажет.

    Журналистік және судьялық қауымдастықтар арасында сындарлы қатынастар дәйекті түрде дамып келеді, олардың негізінде объективтілікке деген өзара ұмтылыс және  жоғары кәсіби стандарттар жатыр. Бұл әрине қуантатын жағдай.

    Сіздерді, құрметті журналистер, кәсіби мерекелеріңізбен құттықтай отырып, жаңа табыстар, тың әрі қызықты тақырыптар, барлық адамзат игілігі мен амандығын тілейміз

    Сәкен Абдолла

    Қазақстан Республикасы Судьялар одағының төрағасы

  • Қазақстан Республикасы Судьялар одағының төрағасы Сәкен Абдолла "Ашық алаң" ток-шоуына қатысты. Бағдарлама ағымдағы жылдың 18 мамырында "Қазақстан" ұлттық телеарнасында тікелей эфирде көрсетілді.

    Әңгіме сот жүйесіне сенім білдіру туралы өзекті мәселелер төңірегінде өрбіді, судьялардың тәуелсіздігі неден құралады және сот жүйесінің ашықтығы мен халықаралық стандарттарға сәйкестігіне қол жеткізу үшін оның қызметін жақсарту үшін қандай жұмыстар жүргізілуде.

    Оларға жауап бере отырып, еліміздің судьялар қоғамдастығының төрағасы: "егер біз өркениетті, дамыған мемлекеттердің қатарына қосылуға ұмтылсақ, онда біз бірінші кезекте құқықтық мәдениетті дамытуымыз керек", - деп атап өтті.

    Судьялар тәуелсіздігінің күрделі тақырыбын талқылауда бұл бір күнде шешілмейтін мәселе екенін атап өтті. Сот жүйесінде бұл бағытта кешенді реформа жүргізілуде. Қазірдің өзінде татуластыру рәсімдерін қолдануды кеңейту, сот жүйесінің транспаренттілігі, сот ісін жүргізуді оңайлату бойынша алғашқы оң нәтижелер бар. Көп нәрсе қоғамның өзіне байланысты: азаматтар өздерінің құқықтары мен міндеттерін білуі керек және олардың орындалуына жауапкершілікпен қарауы керек. Бұл сотты сотқа дейінгі тәртіппен шешуге болатын даулардан қорғауға мүмкіндік береді, содан кейін сотта шынымен күрделі даулар қаралады, бұл сот қызметінің сапасын едәуір арттырады.

    Пікірсайыс спикерлері қатарында Жоғары Сот Кеңесінің мүшесі, белгілі заңгер, қоғам қайраткері Серік Ақылбай, заң ғылымдарының докторы Айсана Сман, заң палатасының өкілі Марлен Молдирайым және Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соттың  ресми өкілі Айдос Сәдуақасовта қатысты.

<
>

8 наурызға құттықтау

Құрметті әйелдер қауымы, әріптестер! Қазақстан Республикасы Судьялар одағының атынан Сіздерді 8 наурыз Халықаралық әйелдер күнімен құттықтаймын!

Некролог

Қазақстан Республикасы Судьялар одағының Орталық кеңесі және жергілікті соттардағы филиалдары Қарағанды облыстық сотының төрағасы Нұрсерік Кәрімұлы Шәріповқа әкесі Кәрім Шәріпұлының мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып, көңіл айтады.